Notowania

spółka
30.09.2010 08:52

Co robić, by akcje nie trafiły w niewłaściwe ręce?

Ograniczenie sprzedaży akcji, takie jak pierwokup lub pierwszeństwo, musi być precyzyjnie określone w dokumentach spółki.

Podziel się
Dodaj komentarz
(Toshimself/Dreamstime.com)

W przypadku niektórych spółek akcyjnych – zwłaszcza biznesów o charakterze _ rodzinnym _ – akcjonariuszom może szczególnie zależeć na zapewnieniu, żeby w miejsce odchodzącego akcjonariusza nie pojawiła się osoba niepożądana.

W tym celu dość często stosuje się mechanizmy ograniczające zbywanie akcji. Konieczna jest jednak precyzyjna i kompletna regulacja procedur obrotu akcjami spółki, w przeciwnym razie obostrzenia mogą okazać się bezskuteczne.

Sposoby ograniczenia zbywania akcji

Istnieje kilka metod, jakimi akcjonariusze mogą uregulować obieg akcji. Do najpopularniejszych należą: wprowadzenie odpowiednich zapisów do statutu spółki bądź zawarcie porozumienia akcjonariuszy. Ograniczenie rozporządzania akcjami w statucie spółki może polegać na tym, że do przeniesienia własności papierów wymagana jest zgoda odpowiedniego organu, np. rady nadzorczej lub walnego zgromadzenia. Dopuszcza się także zastrzeżenie, że konieczna jest decyzja samej spółki i wówczas zgoda powinna być udzielona przez zarząd w formie uchwały.

[ ( http://static1.money.pl/i/h/138/t47498.jpg ) ] (http://msp.money.pl/wiadomosci/kadry/artykul/czy;prezes;spolki;z;o;o;moze;zatrudnic;rodzine,167,0,676775.html) Czy prezes spółki z o.o. może zatrudnić rodzinę?
Natomiast wśród umownych form ograniczenia zbywalności akcji często spotykane jest ustanowienie prawa pierwokupu lub prawa pierwszeństwa.

Warto przy tym zwrócić uwagę, że prawo pierwokupu i prawo pierwszeństwa nie należą do typowych klauzul ograniczających, ponieważ powodują jedynie, że określone osoby będą miały pierwszeństwo w nabyciu akcji, a nie ograniczają rozporządzania nimi całkowicie.

Skutki nieprecyzyjnych uregulowań w statucie

Jeśli spółka odmawia udzielenia zgody na przeniesienie własności akcji – powinna wyznaczyć innego nabywcę, a czas na jego wskazanie, sposób określenia ceny oraz termin zapłaty powinny być określone w samym statucie. Jeżeli postanowień tych nie ma w statucie, to – mimo braku zgody – przeniesienie akcji spółki jest możliwe bez ograniczeń, czyli w efekcie ustanowione ograniczenia nie obowiązują.

Problemy z prawem pierwszeństwa i prawem pierwokupu

W odniesieniu do obrotu akcjami prawo pierwokupu polega na tym, że akcja może być sprzedana osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona. Oznacza to, że najpierw zawierana jest warunkowa umowa sprzedaży z osobą trzecią, a następnie przedstawiana jest ona uprawnionym do pierwokupu, którzy mogą nabyć akcje na warunkach określonych w tej umowie. Z kolei według prawa pierwszeństwa akcjonariusz jest zobligowany – przed sprzedażą akcji osobie trzeciej – zaproponować ich kupno uprawnionym akcjonariuszom.

[ ( http://static1.money.pl/i/h/113/t34417.jpg ) ] (http://msp.money.pl/wiadomosci/prawo/artykul/o;czym;nalezy;pamietac;rozstajac;sie;z;czlonkiem;zarzadu,97,0,669281.html) O czym należy pamiętać rozstając się z członkiem zarządu?
Warto zwrócić uwagę, że – w odróżnieniu od uregulowanego w kodeksie cywilnym prawa pierwokupu – nie ma przepisów ustawowych dotyczących prawa pierwszeństwa. Jeżeli więc intencją akcjonariuszy jest przyznanie prawa pierwszeństwa, a nie pierwokupu, należy wyraźnie zaznaczyć to w umowie, a przede wszystkim uregulować procedurę jego wykonywania. W przeciwnym razie mogą pojawić się wątpliwości, którą z tych dwóch konstrukcji należy zastosować.

Ponadto, jeśli akcjonariusze zdecydują się na ustanowienie prawa pierwokupu, powinni także uregulować skutki jego nieprzestrzegania, czyli np. ustalić, że umowa naruszająca to prawo nie będzie wiążąca. W przeciwnym razie – mimo naruszenia prawa pierwokupu – nabycie akcji wobec spółki będzie skuteczne i może stanowić tylko podstawę do odszkodowania.

**

**

Skuteczność porozumień

Zawierając porozumienia dotyczące przenoszenia własności akcji należy pamiętać, że umowa ograniczająca na określony czas rozporządzanie akcją lub jej częścią ułamkową jest dopuszczalna na okres nie dłuższy niż 5 lat. Z kolei ograniczenia wynikające z prawa pierwokupu lub innego prawa pierwszeństwa nabycia akcji, nie mogą trwać dłużej niż 10 lat. Po upływie tego czasu można oczywiście zawrzeć kolejne umowy ustanawiające powyższe przywileje.

Skuteczność wobec osób trzecich

Ograniczenia dotyczące przenoszenia własności akcji zawarte tylko w porozumieniu akcjonariuszy, a nieprzeniesione do statutu, wiążą jedynie strony tego porozumienia i nie wywołują skutków prawnych względem spółki. W razie nabycia akcji przez osobę trzecią, która co do zasady o ograniczeniu zbywalności akcji nie wiedziała lub nie mogła wiedzieć, to pozostali akcjonariusze – strony porozumienia – podważyć takiej transakcji nie będą mogli.

[ ( http://static1.money.pl/i/h/113/t34417.jpg ) ] (http://msp.money.pl/wiadomosci/prawo/artykul/absolutorium;dla;czlonkow;zarzadu;to;nie;tylko;formalnosc,238,0,638958.html) Absolutorium dla członków zarządu to nie tylko formalność
Można jednak rozszerzyć stosowanie ograniczeń przez wprowadzenie stosownych postanowień do statutu spółki. W ten sposób stają się one skuteczne wobec stron umowy spółki oraz samej spółki. Ponieważ statut jest dostępny dla potencjalnych nabywców akcji za pośrednictwem KRS, przyjmuje się, że o ograniczeniu w zbywaniu akcji nabywcy mogli się dowiedzieć. Tym samym nabycie przez nich akcji bez zachowania wymaganej procedury – np. uzyskania zgody odpowiedniego organu – nie będzie skuteczne względem spółki.

Kodeksowe ograniczenia w stosunku do postanowień zawartych w statucie

Należy pamiętać, że treść statutowych ograniczeń przenoszenia własności akcji nie może naruszać bezwzględnie obowiązujących przepisów kodeku spółek handlowych. W praktyce nie można skutecznie powoływać się na ograniczenia sprzeczne z ksh. Przykładowo, kodeks zawiera zakaz ograniczania zbywania akcji na okaziciela. Oznacza to, że ograniczenie rozporządzanie jest możliwe tylko w stosunku do akcji imiennych, a zapisy statutu dotyczące ograniczenia w zbywaniu akcji na okaziciela należy uznać za bezskuteczne.

Warto zwrócić uwagę, że postanowienia tego typu – niewprowadzone do statutu spółki – mogą funkcjonować w umowie akcjonariuszy, jednak będą one skuteczne jedynie względem stron umowy. Umowa zbycia akcji wbrew umownemu ograniczeniu będzie ważna, zaś pokrzywdzonemu akcjonariuszowi pozostanie tylko roszczenie o odszkodowanie.

Spółki mogą skutecznie chronić strukturę akcjonariatu, o ile – wprowadzając mechanizmy ograniczające przeniesienie własności akcji – zadbają o ich staranne i wyczerpujące uregulowanie w statucie spółki bądź w porozumieniu akcjonariuszy. W przypadku sprzeczności tych uregulowań z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ksh, czy też w przypadku nieprecyzyjnego lub niekompletnego zapisu – ograniczenia zbywania akcji mogą okazać się nieskuteczne.

Czytaj w Money.pl
[ ( http://static1.money.pl/i/h/87/t77911.jpg ) ] (http://msp.money.pl/wiadomosci/prawo/artykul/odpowiedzialnosc;zarzadu;spolki;akcyjnej;w;razie;jej;upadlosci,211,0,592851.html) Odpowiedzialność zarządu spółki akcyjnej w razie jej upadłości Zarząd powinien na bieżąco analizować kondycję finansową spółki i sprawdzać, czy firma jest w stanie wywiązywać się ze swoich zobowiązań.
[ ( http://static1.money.pl/i/h/90/t21338.jpg ) ] (http://msp.money.pl/wiadomosci/prawo/artykul/spolka;cywilna;-;rozliczenia;z;bylym;malzonkiem,140,0,571788.html) Spółka cywilna - rozliczenia z byłym małżonkiem Wkład do spółki w przypadku rozwodu należy zwrócić do majątku wspólnego.
[ ( http://static1.money.pl/i/h/4/t46852.jpg ) ] (http://msp.money.pl/wiadomosci/podatki/artykul/kiedy;nie;trzeba;placic;podatku;od;dywidendy,126,0,532094.html) Kiedy nie trzeba płacić podatku od dywidendy? Jeżeli posiadaczem akcji jest spółka, będąca podatnikiem CIT, można uniknąć podatku od wypłaconych jej dywidend.

Autorka jest prawnikiem w Kancelarii Prawnej Chajec, Don-Siemion & Żyto

Tagi: spółka, wiadomości, porady, baza wiedzy, porady prawne, prawo, msp, czołówki
komentarze
+1
+1
ważne
smutne
ciekawe
irytujące
Napisz komentarz