Na skróty
Money.plFirmaWiadomościKadryCzy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?
2010-09-06 13:43

Czy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?

Czy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?
[fot: Nyul/Dreamstime.com]

Autor: Katarzyna Stępnicka


Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika bez zachowania okresu wypowiedzenia możliwe jest jedynie w czterech przypadkach.

Gdy zostało wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, pracodawca ciężko naruszył swoje obowiązki względem pracownika, pracownik został przywrócony do pracy u innego pracodawcy oraz wtedy gdy zakład pracy przeszedł na innego pracodawcę.

Kodeks pracy szczegółowo wskazuje okoliczności, w których pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia. Rozwiązanie stosunku pracy w tych sytuacjach pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę za wypowiedzeniem.Orzeczenie lekarskie

Zgodnie z art. 55 § 1 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na jego zdrowie, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy.

Analizując treść wskazanego artykułu, należy przyjąć, że stanowi on podstawę do zmiany przez pracodawcę pracownikowi warunków pracy i płacy. Pracodawca, przenosząc pracownika do innej pracy, niezagrażającej jego zdrowiu, musi pamiętać, że powinna być ona odpowiednia, biorąc pod uwagę stan zdrowia pracownika i jego kwalifikacje zawodowe. Istotnym jest, że Kodeks pracy nie gwarantuje w tej sytuacji pracownikowi dodatku wyrównawczego, jeśli na nowym stanowisku pracy otrzymuje niższe wynagrodzenie.

Zgodnie z Kodeksem pracy pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy, w razie stwierdzenia objawów wskazujących na powstanie choroby zawodowej oraz w przypadku niezdolności do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i nienabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Czym jest ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika?

Zgodnie z treścią art. 55 § 1�Ą k.p. pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się wobec niego ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wynikających z prawa pracy. Pod pojęciem podstawowych obowiązków wobec pracownika należy rozumieć przede wszystkim obowiązki wynikające z art. 94 k.p. – m.in. obowiązki dotyczące bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, terminowego wypłacania wynagrodzenia za pracę czy związane z udzieleniem urlopu wypoczynkowego. Przepisu Kodeksu pracy nie definiują ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków.

Posiłkując się stanowiskiem doktryny, należy je odnieść do stopnia winy sprawcy. Za stanowiskiem Sądu Najwyższego należy przyjąć, że wiążą się one z winą umyślną lub rażącym niedbalstwem (por. wyr. SN z dnia 4.04.2000r., I PKN 516/99). Należy tu np. wskazać, że pracodawca niewypłacający pracownikowi bez usprawiedliwionej przyczyny części jego wynagrodzenia za pracę, narusza w sposób ciężki swoje podstawowe obowiązki. Naruszenie to następuje co miesiąc w terminie płatności wynagrodzenia (wyr. Sn z dnia 8.08.2006r., I PK 54/06). Pracownicy powinni jednak zwrócić uwagę na fakt, że pracodawcy z reguły nie można przypisać ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika, jeżeli nie wypłaca określonego składnika wynagrodzenia za pracę, którego przysługiwanie jest sporne, a pracodawca uważa, w oparciu o usprawiedliwione argumenty, roszczenie pracownika za nieuzasadnione (wyr. SN z dnia 6.03.2008r., II PK 185/07).

Podkreślenia wymaga stwierdzenie, że w przypadku rozwiązania umowy o pracę w związku z naruszeniem przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Natomiast jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni.

Jaka forma wypowiedzenia?

Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Oczywistym jest, że wskazana przyczyna powinna być rzeczywista. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracownika wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy. Istotnym jest, że rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w art. 55 § 1 i 11 k.p. pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Nieuzasadnione wypowiedzenie umowy

W świetle art. 61�Ą k.p. w razi nieuzasadnionego rozwiązania prze pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 1�Ą k.p., pracodawcy przysługuje roszczenie o odszkodowanie. O zasadności tego roszczenia orzeka sąd pracy. Wskazane odszkodowanie, przysługuje w wysokości wynagrodzenia pracownika za okres wypowiedzenia, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni. Co więcej, w razie orzeczenia przez sąd pracy o odszkodowaniu, rozwiązanie przez pracownika umowy nie wiąże ze sobą skutków, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem (art. 61² § 2 k.p.).

Przywrócenie do pracy

Pracownik może również rozwiązać umowę o pracę, bez wypowiedzenia, za trzydniowym uprzedzeniem, w sytuacji gdy został przywrócony do pracy w poprzednim miejscu zatrudnienia w związku z nieuzasadnionym rozwiązaniem umowy o pracę przez poprzedniego pracodawcę. Zgodnie z art. 48 k.p. pracownik może dokonać tego wypowiedzenia w terminie 7 dni od dnia przywrócenia do pracy. Również w tym przypadku rozwiązanie umowy w tym trybie pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Przejście zakładu pracy na innego pracodawcę

Kolejna możliwość rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia wynika z art. 23�Ą § k.p. Zgodnie z nim pracownik, w terminie 2 miesięcy od przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, może bez wypowiedzenia, jedynie za siedmiodniowym uprzedzeniem, rozwiązać dotychczasowy stosunek pracy. Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie powoduje dla pracownika skutki, jakie przepisy prawa pracy wiążą z rozwiązaniem stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Katarzyna Stępnicka jest aplikantką radcowską z Kancelarii Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Gdańsku

Czytaj w Money.pl
Dni wolne na poszukiwanie pracy w okresie wypowiedzenia
Liczba takich dni uzależniona jest od długości okresu wypowiedzenia.
Czy pracownik może nie wykonać polecenia pracodawcy?
Jak daleko jest posunięta konieczność podporządkowania się przez pracownika poleceniom służbowym? Czy pracownik może odmówić ich wykonania?
Indywidualny rozkład czasu pracy - kiedy, na jakich warunkach?
Czym jest indywidualny rozkład czasu pracy i na czyj wniosek może zostać on wprowadzony?




Pochwal się na swojej stronie,
że czytasz Money.pl
Przejdź do kalulatorów Money.pl.
Drukuj ten artykuł.
Czytam Money.pl


2013-04-12 00:08:55 BNU
Re: Czy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia? [1]
Witam
Jestem zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony, czeka na mnie nowa praca od maja ale nie chce spędzić w pracy miesiąca wypowiedzenia. Szczególnie z tego powodu że były niedawno przypadki gdzie pracodawca świadomie i premedytacją męczył pracowników, na dodatek tego pomimo 4mc od zakończenia współpracy byli pracownicy nie otrzymali wynagrodzenia za miesięczny okres wypowiedzenia. Co można zrobić w takiej sytłacji?
2013-04-12 09:28:54 wiwan  [ Tysiącznik na forum ]
Rozwiązać umowę za porozumieniem stron, albo już w trakcie wypowiedzenia zawrzeć porozumienie stron dotyczące skrócenia okresu wypowiedzenia (bez zmiany trybu samego rozwiązania umowy)- czyli z art. 36, par.6 KP.

Nawet rażące zaniedbywanie obowiązków pracodawcy wobec pracownika A i B nie upoważnia do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w trybie art. 55, par. 1'1 przez pracownika C- czyli w trybie 'dyscyplinarki' dla pracodawcy.

Szukanie w obecnej sytuacji takich okoliczności w relacji Pan- pracodawca jest karkołomne.

Na zwykłe wypowiedzenie 1-miesięczne jest już za późno, skoro nowe zatrudnienie startuje od 1 maja.

Można ewentualnie przedstawić sytuację u nowego pracodawcy i okresowo podjąć pracę na innej zmianie/ z innym grafikiem niż w obecnej pracy.

Gwarancji udzielenia urlopu bieżącego i zaległego w czasie wypowiedzenia Pan nie ma.
2012-03-25 22:49:37 94.72.120.* | andrzej 762
Re: Czy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia? [12]
witam mam umowe na czas nieokreslony pani sekreterka powiedziala mi ze urlop wypoczynkowy wazny jest 3 lata do tej pory mam 74 dni urlopu nie wykorzystanego mam okazje zmienic prace ale nowy pracodawca daje mi tylko 7 dni na rozwiazaniu umowy ze starym pracodawca a z tego co wiem dotychczasowy pracodawca napewno nie pojdzie mi na reke tym bardziej jezeli chodzi o ten urlop . nie wiem jak to zrobic zeby bylo wszystko ok z mojej strony nie tracac urlopu
-1 spadek
2012-03-26 11:59:08 szklarek  [ Tysiącznik na forum ]
Tryb rozwiązania umowy NIE wpływa na prawo pracownika do urlopu wypoczynkowego. Czyli nawet pracownik zwolniony dyscyplinarnie, za np. kradzież, z dnia na dzień- całość urlopu zaległego i bieżącego musi uzyskać- tyle, że w formie ekwiwalentu.

W Pana sytuacji możliwe jest więc tylko porozumienie stron z obecnym pracodawcą- należy z taką ofertą wystąpić. Oczywiście nie ma on takiego obowiązku, by się zgodzić. Może wymagać rozwiązania za wypoiwedzeniem- a więc okresem dłuższym niż owe 7 dni.

W okresie wypowiedzenia to pracodawca decyduje o urlopie- nie ma więc Pan żadnej gwarancji- że ów urlop otrzyma w naturze i będzie mógł podjąć w tym czasie nową pracę.

Warto zapytać nowego pracodawcę o możliwość podjęcia pracy z czasowym zatrudnieniem na inną zmianę niż u obecnego pracodawcy...
2014-11-28 11:05:58 109.199.19.* | wladek2601
Witam . mam takie pytanie czy jest mozliwosc przedstawienia pracodawcy z mojej strony rozwiazanie umowy o prace bez okresu wypowiedzenia jaezeli umowe mam podpisana do konca 2015 r. i jeszcze jedna sprawa zakladam ze mialem wypadek samochodem firmowym z mojej winy, ale rozeszlo sie bez policji. auto bylo przeladowane o czym informofalem pracodawce kazali jechac. i teraz pytanie czy pracodawca ma prawo zadac ode mnie zwrotu kosztow naprawy samochodu mimo ze nie ma jakichkolwiek dokumentow np z policji o zaistnialym zdarzeniu drogowym auto jest ubezpieczony tylko oc. prosze o szybka odpowiedz
2014-11-28 11:15:50 szklarek  [ Tysiącznik na forum ]
Proszę przeczytać artykuł przewodni do wątku jakie okoliczności upoważniają do takiego trybu rozwiązania umowy.
To, że umowa jest terminowa nie ma tu znaczenia.

Co to znaczy zakładam...
Czy notowane czy nie przez policję, czy ubezpieczone czy nie- dochodzi do wymiernej straty dla pracodawcy. Pojawia się więc kwestia odpowiedzialności i współodpowiedzialności za mienie powierzone, a co za tym idzie i kwestia odszkodowania.
2014-11-28 11:35:49 109.199.19.* | wladek2601
dobrze rozumiem tyle ze kodeks pracy wyraznie mowi ze aby pracownik byl odpowiedzialny za mienie mu powierzone musi dostac oprocz umowy o prace zalacznik w ktorym wyraznie pisze ze pracownik jest w pelni odpowiedzialny za straty materialne i szkody wyrzadzone podczas pracy . czy sie myle? . tylko ze ja nic oprocz umowy nie dostalem i teraz pytanie czy maja prawe zabrac moje pieniadze
2014-11-28 11:51:51 109.199.19.* | wladek2601
Nie wiem czy dobrze zrozumialem ale ,, bezpieczne i higieniczne warunki pracy,, czyli jezeli zglaszalem ze auto mam przeladowane i kazali mi jechac czyli jest to zlamanie prawa?
2014-11-28 12:01:47 szklarek  [ Tysiącznik na forum ]
Tak. Ma to b. duże znaczenie dla kwestii odpowiedzialności pracodawcy.
2014-11-28 11:46:41 szklarek  [ Tysiącznik na forum ]
Umowa jest niezbędna w sytuacji powierzania mienia łącznego dla kilku pracowników, w celu zabezpieczenia sytuacji, że jest szkoda, ale żaden się nie przyznaje. Co oczywiście nie przeszkadza w obciążeniu tylko jednego z nich, jeśli zostanie ustalony.

Przy wydawaniu samochodu, poleceniu wyjazdu itd. raczej takiej sytuacji nie ma.

W kwestii już samego odszkodowania- można załatwić to ugodą z pracodawcą, można zaskarżyć do sądu pracy:

http://prawo.money.pl/aktualnosci/okiem-eksperta/artykul/odpowiedzialnosc;pracownika;za;powierzone;mienie,66,0,221250.html
2014-11-28 12:04:38 109.199.19.* | wladek2601
dobrze czyli tak, wytlumacze moze dokladnie co sie wydarzylo. tak jak mowilem podczas podejmowania pracy dostalem tylko i wylacznie umowe o prace bez poswiadczenia za odpowiedzialnosc majatkowa pracodawcy. wyjezdzajac w trase mialem przeladowane auto o czym informowalem pracodawce . kazali jechac i koniec kropka . potem byl wypadek, nie kazali wzywac policji tylko zalatwic to po cichu tak wiec zrobili koles dostal kase i po sprawi teoretycznie. na drugi dzien szef domaga sie ode mnie zwrotu polowy kosztow samochodu ,tylko ja sie pytam jakim prawem skoro wymyslil cene z kosmosu bez rzeczoznawcy bez policji bez jakiego kolwiek kwitka ze ja jechalem tym samochodem tego dnia. i jeszcze jedno za kazdym razem kiedy byl wyjazd szef pisal kto jakiem autem wyjezdza tyle za ja sie pod tym nie podpisywalem czy mozna to nazwac prawidlowym powierzeniem mienia?
2014-11-28 12:11:18 szklarek  [ Tysiącznik na forum ]
To, że szef chce jakiejś kwoty nie oznacza, że może ją sobie potrącić z wynagrodzenia. "Należność" taka nie jest ustawową jak np. alimenty. Bez zgody pisemnej pracownika na je potrącenie nie może tego uczynić. Stąd na ogół powstają 3 sytuacje:
- dochodzą do ugody co do kwoty z art. 121 KP, pracownik daje na piśmie zgodę na potrącenie z wynagrodzenia, albo wpłaca/przelewa ją na konto pracodawcy.
- nie dochodzą- pracodawca występuje do sądu z pozwem
- nie dochodzą, pracodawca potrąca samowolnie- pracownik występuje z pozwem
2014-11-28 12:11:02 109.199.19.* | wladek2601
i jeszcze jedno pytanie skoro ,,zlamal prawo odnosnie bezpieczenstwa i higieny pracy,, mozna to nazwac inaczej zagrozeniem zycia pracownika to moge rozwiazac z nim umowe bez wypowiedzenia? czy nie ma takiej szansy
2014-11-28 12:20:06 szklarek  [ Tysiącznik na forum ]
Zwracam uwagę, że rozwiązanie umowy jest tu sprawą dość odrębną od kwestii odpowiedzialności materialnej/odszkodowania. Innymi słowy złożenie oświadczenia, rozwiązanie umowy i fakt, że pracodawca nie będzie w sądzie pracy dochodził uznania tego trybu za nieprawny, wyda zgodne z tym trybem świadectwo pracy- nie uwalania z automatu od odpowiedzialności materialnej pracownika.

Co do zasadności- często w kwestii tego trybu podnosi się uporczywość, powtarzalność sytuacji, jako okoliczność wymaganą. Z drugiej- wystąpiło realne narażenie życia pracownika.

To też może rozpatrywać sąd pracy, jeśli jednak pracodawca nie uzna zasadności tj. odwoła się, albo co gorsza, a co czasem się zdarza spróbuje zwolnienia dyscyplinarnego, bo uzna że doszło do porzucenia pracy.
2014-11-28 12:24:24 109.199.19.* | wladek2601
dobrze dziekuje bardzo za wszelkie informacje zawarte w tym artykule. Bardzo mi pomogles uszanowanie. Dobrze ze sa jeszcze tacy ludzie na tym swiecie.
Podobne wiadomości
Rozwiązujesz umowę leasingu przed czasem? Oto konsekwencje Rozwiązujesz umowę leasingu przed czasem? Oto konsekwencje
Sprawdź, co musisz wiedzieć w tym wypadku.

Polecamy produkty dla firm

PRZYDATNE LINKI

Umowy o pracę i jej rodzaje. Jakie informacje muszą zawierać? Umowy o pracę i jej rodzaje. Jakie informacje muszą zawierać?
Według prawa pracy istnieje 5 rodzajów umów o pracę. Zobacz, który jest najbardziej korzystny.